Przedawnienie roszczeń.

Poruszamy tu problematykę przedawnienia w wąskim, zasygnalizowanym na stronie głównej zakresie (sądowy tytuł wykonawczy oraz bankowy tytuł egzekucyjny). Art. 125 kodeksu cywilnego stanowi, że: "Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym przedawnia się z upływem dziesięciu lat, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu". Pierwszą kwestią jest określenie, od kiedy biegnie ów dziesięcioletni okres przedawnienia. Otóż ten bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się orzeczenia. Zgodnie z art. 123 kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się zarówno przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, albo przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Natomiast zgodnie z artykułem 124 kodeksu cywilnego, po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Jednakże w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania (najczęściej komornik) roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Przy czym trzeba pamiętać, że np. zwrócenie przez sąd pozwu z powodu braków formalnych nie powoduje ani przerwania ani wznowienia biegu przedawnienia. Nieco inaczej przedstawia się temat uzyskania tytułu egzekucyjnego - bankowego. Otóż skoro nie korzysta on z tzw. powagi rzeczy osądzonej, to należy zastanowić się nad tym, czy można mówić o przerwaniu biegu przedawnienia. W świetle orzecznictwa, wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia, [tak orzeczenie z 15 listopada 2002 r., II CKN 986/00, w którym to orzecznictwie Sąd Najwyższy uznał, że wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego przerywa bieg przedawnienia roszczenia nim objętego (art. 96 ust. 1 pr. bank. w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 k.c.)]. Jednak jest to orzeczenie, którego teza nie znajduje potwierdzenia w doktrynie prawa. W doktrynie przyjmuje się, iż wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego nie powoduje przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 kodeksu cywilnego. Postuluje się więc, żeby przyjmować, iż skutek przerwania następuje dopiero z wnioskiem banku o wszczęcie egzekucji. I tak też należy przyjąć, gdyż sam przepis art. 123 stanowi wprost, iż bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność dokonaną przed sądem lub też innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju. Takim organem egzekwującym z całą pewnością jest komornik. Należy przy tym podkreślić, że termin przedawnienia roszczeń z tytułu usług świadczonych przez bank wynosi trzy lata. Warto zatem ewentualnie sprawdzić, kiedy faktycznie zostały podjęte czynności egzekucyjne w sprawie. Powyższe rozważania dotyczą sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzone jest bez konieczności nadania bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Jeżeli bankowemu tytułowi została nadana klauzula wykonalności, bieg przedawnienia przerywa już samo wniesienie do sądu przez bank wniosku o nadanie tejże klauzuli. Przy przedawnieniu, dłużnik może skorzystać z powództwa przeciwegzekucyjnego, o którym mowa w artykule 840 kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten daje dłużnikowi możność wykazania, że sam tytuł wykonawczy zawiera treść nie odpowiadającą istotnemu stanowi rzeczy, i to od samego początku, tj. od daty jego sporządzenia, a w każdym razie od daty, gdy na jego podstawie nadano klauzulę wykonalności. Powództwo przewidziane w art. 840 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego powinno być wytoczone przeciwko wierzycielowi. Uzasadnieniem takiego powództwa może być - między innymi przedawnienie (ale także wykonanie zobowiązania, potrącenie, dobrowolne zwolnienie z długu, itp.). Fakt, iż przedawnienie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym może stanowić podstawę powództwa przewidzianego w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. potwierdza także orzeczenie SN z dnia 27 lutego 1969 r., II CZ 37/69, OSPiKA 1970, a także orzeczenie z dnia 13 kwietnia 1972 r., I CZ 35/72, GSiP 1972.

powrót